۱۵سپتامبر ۲۰۲۵- مطالعه ای که بر روی افراد بالای ۵۰ سال در ۱۸کشور اروپایی انجام شده و در نشست سالانه انجمن اروپایی مطالعه دیابت -EASD) در وین، اتریش ۱۵ تا ۱۹سپتامبر) ارائه گردید، نشان می دهد که احتمال نسبی ابتلای فرد مبتلا به دیابت به علائم شدید افسردگی- و بالعکس- در همه کشورها تقریباً یکسان است و تفاوتی با محل زندگی ندارد.
افراد مبتلا به افسردگی بیشتر در معرض ابتلا به دیابت هستند و همین طور افراد دیابتی بیشتر احتمال دارد دچار افسردگی شوند. تحقیقات پیشین نشان داده اند که شدت این ارتباط به کیفیت مراقبت های دیابت بستگی دارد؛ به طوری که در کشورهایی با مراقبت های بهتر، این ارتباط ضعیف تر است.
در این مطالعه جدید که با حمایت مالی هیئت تحقیقات سلامت ایرلند انجام شد، دکتر یاروسلاو گاتفرید از کالج دانشگاهی دوبلین و همکارانش بررسی کردند که آیا عوامل مختلف در سطح کشور و فرد- از جمله نابرابری اقتصادی تا سیگار کشیدن- بر ارتباط میان دیابت و افسردگی تأثیر می گذارند یا خیر. برای مثال، آیا یک فرد دیابتی که سیگار می کشد بیشتر در معرض افسردگی است؟ یا سیگار تأثیری بر این ارتباط ندارد؟
البته همه افراد دیابتی دچار افسردگی نمی شوند و همه افراد افسرده نیز به دیابت مبتلا نمی گردند. شناخت بهتر عواملی که این ارتباط را تحت تأثیر قرار می دهند، می تواند پیش‌بینی کند که کدام افراد بیشتر در معرض ابتلا به بیماری دوم هستند.
دکتر گاتفرید گفت: «این شناخت به متخصصان سلامت و سیاست گذاران کمک می کند تا مراقبت های پزشکی و روانی را به طور هدفمند به افراد آسیب پذیر ارائه دهند و از ابتلای آن ها به بیماری دوم جلوگیری کنند».
عوامل سطح کشور شامل کیفیت مراقبت های دیابت(بر اساس شاخصEuro Diabetes Index 2014)، میزان هزینه‌های مرتبط با دیابت (Eurostat)، خطر فقر بر اساس سن(Eurostat)، نابرابری جنسیتی(شاخصGender Inequality Index)و نابرابری ثروت(شاخص Gini) بودند.
سه مطالعه بزرگ طولی- مطالعه انگلیسی سالمندی، مطالعه ایرلندی سالمندی، و نظرسنجی سلامت، سالمندی و بازنشستگی در اروپا- داده های فردی بیش از ۴۵ هزار فرد بالای ۵۰سال (میانگین سنی حدود ۶۵ سال، حدود ۵۷ درصد زن) از ۱۸کشور اروپایی را فراهم کردند. دوره پیگیری این افراد تا ۱۱سال ادامه داشت. حدود ۲۰ درصد از شرکت کنندگان از ایرلند یا بریتانیا بودند (بیش از ۵۰۰۰ نفر از ایرلند و بیش از ۳۸۵۰ نفر از بریتانیا).
عوامل فردی شامل سن، جنس، شاخص توده بدنی (BMI)، سیگار کشیدن، فعالیت بدنی، ابتلا به دیابت (نوع ۱یا ۲) و نمره علائم افسردگی(بر اساس مقیاس هایCES-D وEURO-D) بودند. ۱۵درصد از شرکت کنندگان که بالاترین نمرات افسردگی را داشتند، به عنوان افراد دارای علائم افسردگی شدید دسته بندی شدند.
اتریش به عنوان کشور «مقایسه ای» انتخاب شد، زیرا اولین کشور به ترتیب حروف الفبا در فهرست کشورها بود-هرچند نویسندگان اشاره کردند که به طور تصادفی نشستEASD نیز امسال در اتریش برگزار می شود.
این مطالعه نشان داد که احتمال ابتلای فردی که نه دیابت دارد و نه علائم افسردگی شدید، به یکی از این دو بیماری، از کشوری به کشور دیگر متفاوت است.احتمال ابتلا به دیابت در هلند کمترین و در پرتغال بیشترین بود. در مقایسه با فردی که در اتریش زندگی می کند، فردی در هلند حدود ۶۵ درصدکمتر احتمال دارد به دیابت مبتلا شود، در حالی که فردی در پرتغال بیش از ۹۰ درصدبیشتر احتمال دارد به دیابت مبتلا شود.
در همین حال، احتمال ابتلا به علائم شدید افسردگی در دانمارک کمترین و در ایتالیا بیشترین بود. فردی که در دانمارک زندگی می کند، حدود ۲۰ درصد کمتر از فردی که در اتریش زندگی می کند احتمال دارد دچار علائم شدید افسردگی شود، در حالی که فرد ساکن ایتالیا با تقریباً ۱۵۰ درصد بیشتر احتمال دارد دچار علائم شدید افسردگی شود.
با این حال، ارتباط میان افسردگی و دیابت در میان همه عوامل سطح کشور که مورد بررسی قرار گرفتند، تقریباً مشابه بود. افراد دارای علائم شدید افسردگی، در طول دوره پیگیری، ۱۵درصد بیشتر از افراد دارای علائم خفیف تر احتمال داشتند به دیابت مبتلا شوند-صرف نظر از کیفیت مراقبت های دیابت، میزان هزینه ها، خطر فقر، یا نابرابری جنسیتی و اقتصادی در کشور محل زندگی شان.
در جهت عکس، افراد مبتلا به دیابت ۴۸ درصد بیشتر از افراد بدون دیابت احتمال داشتند دچار علائم شدید افسردگی شوند.
تمام عواملی که در این مطالعه بررسی شدند، بر خطر ابتلا به دیابت و همچنین خطر ابتلا به افسردگی تأثیرگذار بودند.با این حال، تنها یک عامل یعنی شاخص توده بدنی (BMI)، بر ارتباط میان دیابت و افسردگی تأثیر گذاشت، بطوری که هرچه BMI فرد دیابتی بالاتر باشد، احتمال ابتلای او به علائم شدید افسردگی بیشتر است.
به طور خاص، هر افزایش یک واحدی در BMI فرد دیابتی، احتمال ابتلای او به علائم شدید افسردگی را ۲.۱ درصد افزایش می دهد. این در حالی است که در افراد بدون دیابت، این افزایش تنها ۱.۳ درصد به ازای افزایش هر واحدBMI است.
بر خلاف مطالعات پیشین، این تحقیق نشان نداد که کیفیت مراقبت های دیابت بر ارتباط میان دیابت و افسردگی تأثیر دارد. این تفاوت ممکن است به دلیل تفاوت در جمعیت های مورد بررسی باشد؛ برای مثال، این مطالعه بر افراد بالای ۵۰ سال تمرکز داشت، در حالی که کیفیت مراقبت های دیابت ممکن است تأثیر بیشتری بر افراد جوان تر داشته باشد.
همچنین ممکن است تفاوت در روش های پژوهشی عامل این اختلاف باشد. مطالعه ی قبلی از نوع مقطعی بود- یعنی فقط یک نقطه زمانی را بررسی می کرد- در حالی که این مطالعه از نوع طولی بود و سطح دیابت و افسردگی را در طول زمان اندازه گیری کرد.در مجموع، نتایج نشان می دهند که ارتباط میان دیابت و علائم افسردگی شدید در کشورهای مختلف و گروه های اجتماعی-اقتصادی تفاوت چندانی ندارد.
دکتر گاتفرید در پایان نتیجه گیری کرد: «نحوه ارتباط میان دیابت و علائم شدید افسردگی در افراد بالای ۵۰ سال در سراسر کشورهای اروپایی مشابه است، فارغ از کیفیت مراقبت های دیابت یا عواملی مانند نرخ فقر یا نابرابری اقتصادی .بنابراین، راهبردهایی که از ابتلای فرد دیابتی به افسردگی یا فرد افسرده به دیابت جلوگیری می کنند، در صورت اجرا در کشورهای دیگر نیز می توانند مؤثر باشند».
منبع: